planujesz ciążę? sprawdź kiedy suplementacja kwasem foliowym nie wystarczyć

kwas foliowy

Planujesz ciążę? Suplementacja kwasem foliowym może nie wystarczyć. Najważniejszy jest polimorfizm genu MTHFR  …

foliany i MTHFR

Foliany mają decydujący wpływ na zachowanie homeostazy organizmu. Regulują one przemiany aminokwasów, homocysteiny i metioniny, jak również puryn, pirymidyn oraz odpowiadają za metylację DNA. Z kolei zaburzenia tych funkcji prowadzą do chorób sercowo-naczyniowych, nadciśnienia tętniczego, chorób psychicznych, neurodegeneracyjnych, a także promują rozwój nowotworów.

Przypisuje się szczególne znaczenie kwasu foliowego w nawracających poronieniach , stanie przedrzucawkowym, hipotrofią płodu, zgonem wewnątrzmacicznym, przedwczesnym oddzieleniem łożyska, porodem przedwczesnym i wadami płodu (zespół Downa, rozszczep kręgosłupa, przepukliny mózgowo-rdzeniowe).

W organizmie człowieka występuje kilka form folianów, z czego najbardziej aktywna jest zredukowana postać folianów : L-5-MTHF (L-5-Metylenotetrahydrofolian). To właśnie L-5-MTHF wpływa na kluczowe procesy metaboliczne komórki, czego efektem jest

  • prawidłowa    synteza    puryn    i    pirymidyn    (prekursorów    dla    syntezy    DNA    oraz    RNA),
  • prawidłowa    metylacja    DNA
  • oraz    prawidłowy    metabolizm    homocysteiny.

co to jest homocysteina (Hcy)?

Homocysteina jest białkiem powstałym z dostarczanego z pożywieniem aminokwasu metioniny, zawartej w mięsie, rybach, jajach, roślinach strączkowych, orzechach. Aby zapewnić organizmowi homeostazę w produkcji homocysteiny wykorzystywane są procesy demetylacji oraz remetylacji.

W wyniku demetylacji homocysteina powstaje z dostarczonej z pożywieniem metioniny . Jeśli występuje brak metioniny, zostaje uruchomiony proces remetylacji,  w trakcie którego przy udziale syntazy metioninowej i kofaktora : witaminy B12 (kobalaminy) z homocysteiny uwolniona zostaje metionina. Oba te procesy są odwracalne i ulegają przejściowemu nasileniu, aby zapewnić równowagę procesów biochemicznych w komórce.

Na cykl przemian związanych z homocysteiną wpływa enzym reduktaza metylenotetrahydrofolianowa MTHFR, która uczestniczy    w    przeniesieniu    grupy    metylowej    z    5,10-MTHF,    z    powstaniem    5-MTHF.    Na    skutek    zmniejszonej    aktywności    MTHFR    uwarunkowanej    genetycznie,    niedostateczna    synteza    5-MTHF    prowadzi    do    wzrostu    poziomu    homocysteiny.  Jednocześnie    grupa    metylowa    nie    jest    dostępna    w    reakcji    remetylacji    homocysteiny    do    metioniny.

Podsumowując za wzrost stężenia Hcy w surowicy krwi odpowiedzialne są :

  • niedobór enzymu MTHFR,
  • niedobory kofaktorów przemian folianów- witamin B12 oraz B6,
  • stosowanie niektórych leków i używek (metotreksat,    fenytoina,    papierosy,    kawa)
  • współistnienie    niektórych    chorób        (cukrzyca    typu    I    oraz    II,    niewydolność    wątroby,    nerek,    choroba    Cushinga,    niedoczynność    tarczycy).

Wyróżnia    się    następujące    postacie    hiperhomocysteinemii:  

 łagodną    (15-30    μmol/L),    umiarkowaną    (31-100    μmol/L),    ciężką    (>100    μmol)

 

toksyczność homocysteiny

Wysoki poziom homocysteiny wpływa na kondycję całego organizmu to znaczy:

  • układ    sercowo-naczyniowyHomocysteina    jest czynnikiem    ryzyka    rozwoju    przede    wszystkim:  nadciśnienia    tętniczego,    choroby    wieńcowej,    zawału    serca,    udaru    mózgu, żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej. Podwyższony    poziom    Hcy    w    osoczu    powoduje    bezpośrednie    uszkodzenie    i    dysfunkcję    komórek    śródbłonka naczyń, powodując agregację    płytek    krwi i   aktywację czynników    krzepnięcia.   Wszystkie    powyższe    procesy    w    rezultacie    prowadzą    do    powstania    blaszki    miażdżycowej i rozwoju miażdżycy
  •   choroby    neurodegeneracyjnyjne    i    psychiczne.    Jednym    z    możliwych    mechanizmów    jest    pogłębianie    już    istniejących    zmian    miażdżycowych    naczyń    mózgowych.    Wskazuje    się    także    przyspieszenie    starzenia    komórek ,    zaburzenia    syntezy    neuroprzekaźników,     co ma wpływ na rozwój  schizofrenii,    depresji,    choroby    Parkinsona,    choroby    Alzheimera    oraz    otępienia    starczego.
  • położnictwo    Homocysteina    poprzez    gromadzenie    w    komórkach    zarodka    i    wywieranie    bezpośredniego    efektu    cytotoksycznego    może    być    przyczyną    wystąpienia    wad    cewy    nerwowej    (NTD    –    neural tube defects),    jak    również    innych    wad    w    zakresie    układu    sercowo-naczyniowego,    moczowego    oraz    rozszczepu    warg    i    podniebienia
  • W    przebiegu    ciąży    hiperhomocysteinemia    prowadzi    do    rozwoju    wielu    powikłań    ciążowych,    jak    poronienia    nawracające,    stan    przedrzucawkowy,    hipotrofia    płodu,    obumarcie    wewnątrzmaciczne,    przedwczesne    oddzielenie    łożyska,    poród    przedwczesny.  Prawdopodobną    przyczyną    tych    zmian    jest    arteroskleroza    tętnic    macicznych,    zakrzepica    i    niewydolność    łożyska.

prawidłowa synteza DNA

Synteza kodu genetycznego DNA i RNA uwarunkowana jest prawidłowym metabolizmem puryn i pirymidyn. Jest to szczególnie ważne dla płodu i   szybko dzielących się komórek zarodka. Zaburzenia tych procesów prowadzą do wielu chorób: niezamknięcie    cewy    nerwowej,    bezmózgowie,    przepukliny    mózgowo-rdzeniowe,    rozszczep    kręgosłupa.

W    efekcie    prowadzi    to    do    rozwoju    wad    letalnych,    trwałego    inwalidztwa    lub    przedwczesnych    zgonów    noworodków    i    dzieci.    Spadek    aktywności    i    stabilności    enzymu    MTHFD1    uwarunkowany    genetycznie    może    być    przyczyną    wystąpienia    wad    cewy    nerwowej    u    płodu    i    noworodka.    Opisano    kilka    wariantów    polimorficznych   genu    MTHFD1,    które    wpływając    na    aktywność    tego    enzymu    mogą    mieć    związek    ze    wzrostem    ryzyka    urodzenia    dziecka    z   wadą cewy nerwowej.

 

metylacja DNA

Foliany są dostarczycielami grup metylowych dla organizmu. Dzięki reakcji metylacji powstają struktury błon komórkowych, neuroprzekaźniki, hormon, a także modyfikowany jest kod genetyczny.

W    cyklu    przemian    grupa    metylowa    przenoszona    jest    na    związki    pośrednie,    a    następnie    dzięki    działaniu    metylotransferaz  (MTHFR),    bezpośrednio    na    DNA.    Metylacja DNA jest procesem kluczowym w regulacji ekspresji genów i różnicowaniu komórek.   Zaburzenia    w    metylacji    DNA   sprzyjają    rozwojowi    nowotworów    i    chorób    neurodegeneracyjnych.

 W    położnictwie    opisano    defekt    metylacji    spowodowany    niedoborem    aktywności    enzymu    MTHFR    i    następową    hipometylacją…    Defekty    metylacji    DNA    są    w    tym    wypadku    przyczyną    nondysjunkcji    w    mejozie,    braku    prawidłowej    segregacji    chromosomu    21    pary    i    powstania    zespołu    Downa.    Już    w    latach    90.    XX    wieku    pojawiły    się    pierwsze    publikacje    wskazujące    na    udział    wariantów    polimorficznych    genu    MTHFR    i    podwyższonego    poziomu    homocysteiny    w    osoczu    we    wzroście    ryzyka    występowania    zespołu    Downa *

 

polimorfizm genu MTHFR

Obecnie    wskazuje    się,    że    kluczowym    enzymem    w    procesie    całego    metabolizmu    folianów,    homocysteiny    i    metioniny    jest    enzym MTHFR.

Geny kodujące enzym MTHFR wykazują duży polimorfizm, determinuje on cały proces metaboliczny folianów. Jeśli wystąpią mutacje genu MTHFR konsekwencją są powikłania i wady rozwojowe.

  W    populacji    polskiej    dorosłych    (1561    mężczyzn,    1712    kobiet)    obserwowano    związek    występowania    genotypu    677TT MTHFR z    wyższym    poziomem    Hcy .    W    licznych    badaniach    udowodniono    związek    polimorfizmu    677C>T MTHFR    ze    znaczącym    wzrostem    poziomu    Hcy    w    osoczu    i    w    następstwie,    ze    wzrostem    ryzyka    rozwoju    chorób    sercowo-naczyniowych   . U    ciężarnych    natomiast    sugeruje    się    związek    polimorfizmu    677C>T MTHFR    z    występowaniem    przede    wszystkim    poronień    nawracających   ,    ale    również    hipotrofii    płodu,    zgonów    wewnątrzmacicznych,    stanu    przedrzucawkowego,    porodów    przedwczesnych.    Niektóre    prace    sugerują,    że    obecnie    częsta    suplementacja    folianami    kobiet    ciężarnych    wyrównuje    niedobór    aktywności    enzymu    MTHFR **

 

Poniżej tabela opublikowana przez Ginekologię Polską w pracy poglądowej A. Seremak-Mrozikiewicz Znaczenie metabolizmu folianów w rozwoju powikłań u kobiet ciężarnych

 

Tabela  uwzględnia najczęściej badane polimorfizmy genów związane z zaburzeniami cyklu folianów.

polimorfizmMTHFR

podsumowując…

Powikłania i zaburzenia rozwoju wynikające z mutacji enzymów metabolizujących foliany są niebezpieczne, szczególnie dla kobiet ciężarnych. Wiele badań populacji wskazuje,  że 50% kobiet rasy białej   to    nosicielki    genotypów    677TT    oraz    677CT    genu    MTHFR ,    które    narażone    są    na    zaburzenia    metabolizmu    folianów    i    konsekwencje    nieprawidłowego    procesu    przemian    folianów    w    przebiegu    ciąży ( wymienione w tabeli powyżej).

Co jeśli jesteś w ciąży i masz genotyp 677TT lub 677CT ?

W takim przypadku może się okazać że suplementacja  kwasem foliowym jest niewystarczająca.  Dlatego po konsultacji z lekarzem należy ustalić indywidualną dawkę folianów, bądź też rozważyć suplementację metafoliną (sól wapniowa kwasu L5-MTHF). Metafolina    omijając    szlaki    przemian    jakim    musi    podlegać    kwas    foliowy    przed    ostateczną    absorpcją    do    krwiobiegu    i    włączeniem    do    cyklu    folianów    w    komórkach,    jest    z    pewnością    cennym    uzupełnieniem    suplementacji    kobiet    ciężarnych    w    tym    zakresie .

jesteś zainteresowany badaniem polimorfizmu MTHFR?

 Analiza polimorfizmu genu MTHFR (C677T i A1298C) identyfikuje polimorfizmy 677C>T oraz 1298A>C genu MTHFR  = koszt badania 230 zł

 

1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars (1 votes, average: 5,00 out of 5)
Loading...Loading...

 

Agnieszka    Seremak-Mrozikiewicz,  Znaczenie metabolizmu folianów w rozwoju powikłań u kobiet ciężarnych, Ginekol Pol. 2013, 84, 377-384

 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *